2. Ünite
Öğrenme çıktıları (bilgi)
- TK.2.1 Şems suresi 9. ayette geçen “nefsi arındırma” ve Mutaffifin suresi 14. ayette geçen “kalbin paslanması” ifadeleri ile ne kastedildiği öğrencilere sorulabilir. Bu süreçte tefsir disiplininden yararlanılır. Öğrencilerin birbirlerini etkin şekilde dinlemeleri, duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri sağlanır (SDB2.1). Alınan cevaplar doğrultusunda İslam’da manevi eğitim anlayışı açıklanarak tasavvufi eğitimle ilişkilendirilebilecek bazı sure ve ayetlere (Tevbe suresi 119. ayet, Rad suresi 28. ayet, Fatır suresi 18. ayet) dair bilgiler verilir. Bu kapsamda öğrencilerden tasavvufi düşünceyle ilişkili olarak yorumlanabilecek benzer ayetlerin meallerini bulmaları istenir (DAB1.1). Tasavvufi eğitimin amaçları arasında yer alan edepli olmanın önemine vurgu yapılır ve öğrencilerden görgü kurallarına uygun davranmaları beklenir (D14.1). Tasavvufi terbiyenin hâl boyutunu ve eğitim sürecini ifade eden seyrüsüluk kavramına dair temel bilgiler sunulur. Bu kapsamda mürit, mürşit, evliya, veli, zikir, edep, insanıkâmil, nefis terbiyesi, nefsin mertebeleri ve kalp tasfiyesi gibi temel kavramlar açıklanarak öğrencilerin tasavvufi eğitimdeki kavramları fark etmesi sağlanır. Seyrüsüluk sürecinde sufilerin sabırlı olmalarına dair örnekler verilir. Öğrencilerin yaşadıkları zorlukları, öğrenme için fırsat olarak görmeleri gerektiği vurgulanır (D12.2). Tasavvufi eğitimde manevi gelişim basamaklarını ifade eden “Dört Kapı” öğretisine ilişkin bilgi verilir ve her bir kapının temel özellikleri açıklanır. Öğrenciler, tasavvufi eğitimde yer alan kavramlar arasında anlamlı ilişkiler kurar. Tasavvufi eğitime ilişkin temel kavramları, uygulanma biçimlerine göre karşılaştırarak kavramlar arasındaki benzerlik ve farklılıkları açıklar. Bu süreçte karşılaştırma tablolarından yararlanılabilir. Öğrenciler tasavvufi eğitimdeki kavramların kültürümüzdeki yansımalarını fark eder (OB5). “Dervişin Bir Günü” konulu yapılandırılmış bir metin kullanarak bu kavramlara sözlü ve yazılı iletişimde bağlamına uygun olarak yer vermeleri istenebilir. Bu süreçte Türk dili ve edebiyatı disiplininden yararlanılır. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında kavram haritası, doğru yanlış soruları, kısa cevaplı sorular, çoktan seçmeli sorular, yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç veya açık uçlu sorular kullanılabilir. ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ TASAVVUF KÜLTÜRÜ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 21
- TK.2.2 Öğrencilere Tarikat Dönemi’nin özelliklerini hatırlamalarına yönelik sorular sorulabilir. Tasavvufi Yorumlar konusuna giriş yapılır. Kültürümüzde etkili olan tasavvufi yorumlar; Yesevilik, Kadirilik, Rifailik, Bektaşilik/Alevilik, Mevlevilik, Nakşibendilik, Halvetilik olarak listelenir. Öğrenciler bu tasavvufi yorumlar hakkında merak ettiklerine ilişkin sorular sorar (E3.8). Tasavvufi yorumlara dair verilen bilgiler; ilgili yapıların kuruluş süreçleri, temel öğretileri ve etkileriyle sınırlı tutulur; ayrıntıya girilmeden genel bir çerçeve ile sunulur. Türklerin Anadolu ve Balkanları yurt edinmesinde tasavvufi yorumların etkisine değinilir. Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde bu yorumların temel özelliklerini inceler. Bu süreçte tasavvufi yorumların benzer yönlerini ortaya koyar. Tasavvufi yorumların ayırt edici özelliklerini belirlemek amacıyla adap–erkân, zikir usulü ve eğitim metodu gibi yönlerden farklılıklarını ortaya koyar. Tasavvufi yorumlar hakkında dinî dayanakları, ortak hakikat arayışları, yöntem ve üslup özellikleri bakımından ilişkiler kurulur. Öğrenciler, tasavvufi yorumların sunduğu farklı değer ve bakış açılarını fark eder; bu çeşitliliği anlamaya çalışarak, kültürel zenginlik olarak değerlendirir (SDB2.3). Farklı tasavvufi yaklaşımlara ve manevi yorumlara saygı gösterir, anlayışlı ve barışçıl bir tutum sergiler (D15.1). Öğrenciler, tasavvufi yorumların benzerlik ve farklılıklarından hareketle bu yorumlara ilişkin özellikler hakkında çıkarımlarda bulunur. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında kavram haritası, doğru yanlış soruları, kısa cevaplı sorular, çoktan seçmeli sorular, yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç veya açık uçlu sorular kullanılabilir. Öğrencilerden öğrenme kanıtlarında belirtilen performans görevini yapmaları istenebilir. Performans göreviyle ilgili öğrencilere öz değerlendirme formu kullanılarak geri bildirim verilebilir.