4. Ünite
Öğrenme çıktıları (bilgi)
- TK.4.1 Öğrencilere alperen kavramının kendilerinde neler çağrıştırdığı ve alperenlerin Anadolu’nun İslamlaşma sürecindeki etkisi sorulabilir. Soru-cevap tekniğiyle öğrencilerin düşüncelerini ifade etmeleri sağlanır (SDB2.1). Alınan cevaplardan hareketle Türklerin Anadolu ve Balkanları yurt edinmesi ve İslam’ın yayılmasında, Türk devletlerinin kuruluşunda önemli katkıları olan bazı dervişlerden, Horasan ve Anadolu Erenlerinden (Ahmed Yesevi, Hacı Bektaş Veli, Mevlana Celaleddin Rumi, Ahi Evran, Sarı Saltuk, Yunus Emre, Şeyh Edebali, Somuncu Baba, Hacı Bayram Veli, Akşemseddin, Eşrefoğlu Rumi, Niyazi Mısri) bahsedilir. Bu süreçte coğrafya disiplininden yararlanılabilir. Ribat, fütüvvet ve ahilik kavramları ele alınarak dayanışma, diğerkamlık ve fedakârlık göstermenin önemine değinilir (D10.3, D20.2). Her koşulda doğru olmanın önemi vurgulanır (D6.2). Millî Mücadele döneminde din adamlarının ve sufilerin etkisine değinilir. Öğrencilerden Osmanlı ve Millî Mücadele Dönemi’nde tasavvufun toplumsal dayanışma ve millî bilinç oluşturmadaki rolü hakkında akıl yürütmeleri istenir (OB1, D19.1). Bu süreçte tarih disiplininden yararlanılabilir. Tasavvufun çevre ve temizlik yaklaşımı hakkında bilgi verilir. Sunulan bilgiler doğrultusunda öğrencilerden; çevreye ve canlılara karşı değer vermeleri ile çevre temizliği konusunda bilinç kazanmaları beklenir (D5.2, D18.3). Ayrıca yaşamdan örnekler verilerek tasavvufun hayatı dönüştürücü etkisi üzerinde durulabilir. Öğrenciler, tasavvufun tarihsel süreçte ilim ve sanata etkilerini kültürel ve sosyal bağlamda fark ederek sınıflandırır (KB2.5, OB9). Bu sınıflandırmadan hareketle tasavvufun kültürel mirasımıza ve İslam medeniyetine çeşitli yönlerden etkilerini belirler. Belirlediği etkilerin kültürümüz ve İslam medeniyeti alanındaki yansımalarıyla ilgili sorular sorarak merak ettiği konuları inceler. İnceleme sonuçları hakkında öğrencilerin çıkarım yapmaları sağlanır. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında kavram haritası, doğru yanlış soruları, kısa cevaplı sorular, çoktan seçmeli sorular, yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç veya açık uçlu sorular kullanılabilir. ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ TASAVVUF KÜLTÜRÜ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 29
- TK.4.2 Öğrencilerin yerel kültürel mirasa karşı duyarlılık geliştirmeleri amacıyla, yaşadıkları bölgede bulunan türbeler, bu türbelerde defnedilmiş şahsiyetler ve bu şahsiyetlerin şehir kültürüne etkileri hakkında sorular sorularak düşünmeleri teşvik edilir (E1.1). Bu süreçte öğrencilerden yaşadıkları toplumun tarihî ve kültürel miras unsurlarını tanımaları, bu unsurların millî kültürün temel yapı taşlarından olduğunu fark etmeleri ve bu değerlere duyarlılık göstermeleri beklenir (D14.3). Öğrenciler, tasavvufi kültürün halkla bütünleşmesini sağlayan türbe, tekke, dergâh, menkıbe ve keramet gibi temel kavramları tanıyarak bu kavramların millî ve manevi kültürel miras içindeki yerini fark eder ve böylece tarihî-manevi değerlerle bağ kurar (OB5). Elde edilen bilgilerden yararlanılarak bu kavramlarla tasavvufun günlük yaşamdaki yeri arasında ilişki kurulur. Öğrenciler, tasavvufun birey ve toplum üzerindeki etkilerine yönelik gözlemlerini günümüz yaşantılarıyla ilişkilendirir. Öğrencilerin erdemli davranışları fark edebilmesi için sufilerin hayatından örnekler verilir. Böylece öğrenciler tasavvufun günlük hayata yansımaları hakkında çıkarımlar yapar (SDB1.3). Öğrencilerin bu şahsiyetlerin hayatı ve eserlerine dair bilgileri inceleyerek tasavvufi düşüncenin birey, aile ve toplum üzerindeki etkilerine ilişkin anlamlı bağlantılar kurmaları ve çıkarımlar yapmaları amaçlanır (E3.1). Öğrenciler tasavvufun aile bireyleri arasında sevgi, saygı ve dayanışmayı güçlendirerek aile bütünlüğünü desteklediğini fark eder (D2.1). Öğrenciler, tasavvufun bireyin güzel ahlakla yaşamasına katkısı ile toplumda huzur ve düzenin oluşmasındaki rolüyle ilgili yargıda bulunur. Ölçme ve değerlendirme uygulamalarında kavram haritası, doğru yanlış soruları, kısa cevaplı sorular, çoktan seçmeli sorular, yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç veya açık uçlu sorular kullanılabilir. Öğrencilerden öğrenme kanıtlarında belirtilen performans görevini yapmaları istenebilir. Performans göreviyle ilgili öğrencilere öz değerlendirme formu kullanılarak geri bildirim verilebilir.